3 Trilyon Dolarlık Perşembe: Yapay Zekâ Hisseleri Çakıldı, Nasdaq Nisan'dan Bu Yana En Kötü Gününde %5,5 Düştü
New York — Yapay zekâ ticareti perşembe günü son 18 ayın en kötü gününü yaşadı: Nasdaq Bileşik Endeksi %5,52 düşerek 24.315 puana geriledi, endeksten 2 trilyon dolardan fazla değer silindi ve küresel piyasalar da peşinden sürüklendi. Demokratların ABD ara seçimlerinde elde ettiği zaferin tetiklediği satış dalgası, yapay zekâ altyapısını kuran şirketleri en sert vurdu ve Nasdaq'ı, yalnızca bir ay önce kırdığı rekorun %10'dan fazla altına, düzeltme bölgesine itti.
Çöküşün boyutu çarpıcıydı. Nasdaq'ın düşüşü, Nisan 2025'teki gümrük vergisi satış dalgasından bu yana en büyük bir günlük yüzde kaybıydı ve Fortune'a göre öğle saatlerine kadar endeksten 3 trilyon dolardan fazla piyasa değeri silinmişti. S&P 500 %4,36 düşerek 7.353,73 puana geriledi, Dow Jones Sanayi Endeksi ise 1.833 puan, yani %3,44 kaybederek 51.523 puana indi ve çarşamba günkü 1.570 puanlık kazancı fazlasıyla geri verdi. 30 çip şirketinden oluşan Philadelphia Yarı İletken Endeksi yaklaşık %12 çakılarak tarihteki en büyük ikinci bir günlük düşüşünü yaşadı. Yapay zekâ patlamasıyla en çok özdeşleşen şirket olan Nvidia %9,26 düşerek 181,60 dolara indi; 2025'i kapattığı seviyenin de altına geriledi. AMD ve Micron %17'den fazla değer kaybetti, SanDisk %22 düştü, Broadcom ise yaklaşık %10 geriledi.
Tetikleyici tek bir kâr açıklaması ya da faiz değişikliği değildi. Asıl neden, yapay zekânın fiziksel altyapısına — teknolojinin dayandığı veri merkezlerine, çiplere, güç kaynaklarına ve soğutma sistemlerine — ilişkin siyasi riskin yeniden değerlendirilmesiydi. Yatırımcılar, Demokratların Kongre'nin her iki kanadını da ele geçirmesini ve eyalet seçimlerindeki Demokrat zaferlerini, yapay zekâ altyapısı patlamasının bundan sonra daha yavaş ve daha zor koşullarda, daha sıkı düzenlemeler ve daha güçlü yerel muhalefetle inşa edileceğinin işareti olarak okudu. On eyalette seçmenler, oy pusulalarındaki 41 yerel veri merkezi önleminden 40'ını onayladı. JonesTrading'den Michael O'Rourke, Reuters'a "Seçimin kalıcı teması, veri merkezi inşaatının yavaşlaması" dedi.
Satış dalgası, haftalardır biriken daha derin bir rahatsızlığı da açığa çıkardı: Büyük Teknoloji şirketlerinin yapay zekâ harcamaları, ürettikleri nakdi aşıyor. Alphabet, 51,4 milyar dolarlık sermaye harcaması karşılığında üçüncü çeyrekte yaklaşık 9,1 milyar dolar negatif serbest nakit akışı açıkladı; bu, üst üste ikinci negatif çeyreğiydi. Amazon, bir yıl önceki pozitif 14,8 milyar doların karşısında, son on iki aylık serbest nakit akışının negatif 42,4 milyar dolar olduğunu bildirdi. Nasdaq-100, yatırımcıların yeterli getiri kanıtı olmadan yapılan yapay zekâ harcamalarına temkinli yaklaşmasıyla pazartesi günü zaten düzeltme bölgesine girmişti. Perşembe günü piyasa, yapay zekâ kapasitesini kuran ve finanse eden şirketleri, bu kapasitenin sahibi olan şirketlerden çok daha sert cezalandırdı: Meta yaklaşık %3,4, Alphabet %1,6 düşerken çip üreticileri ve veri merkezi işletmecileri iki ila dört kat daha fazla kaybetti.
Hasar cuma günü Asya'ya yayıldı. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi erken işlemlerde %5,5 ila %6 düşerek Nisan 2025'ten bu yana en sert bir günlük düşüşünü yaşadı; Güney Kore'nin Kospi endeksi %8,8'e varan kayıpla işlemleri 20 dakika durduran devre kesiciyi tetikledi. Ancak ABD'de toparlanma işaretleri vardı: cuma sabahı Nasdaq erken işlemlerde yaklaşık %1,8 yükselirken Nvidia ve AMD çip toparlanmasına öncülük etti; gece 75.000 doların altına inen Bitcoin ise 75.600 dolar civarında işlem görüyordu. Satış dalgasının bir düzeltme mi yoksa daha derin bir şeyin başlangıcı mı olduğu sorusunun ilk sınavı, cuma sabahı Doğu saatiyle 08.30'da açıklanacak ekim ayı istihdam raporu olacak.
Şimdilik perşembe gününün mesajı şu: küresel piyasaları iki yıldır taşıyan yapay zekâ ticareti artık siyasete karşı bağışık değil. Veri merkezleri ve çiplerin kesintisiz genişleyeceğini fiyatlayan piyasa, bu genişlemeyi yavaşlatabilecek bir Kongre ve bir dizi eyalet hükümetiyle hesaplaşmak zorunda kaldı. Toparlanmanın kalıcı olup olmayacağı, yatırımcıların harcamaların haklı çıkarılabileceğine inanıp inanmayacağına — ve patlamanın merkezindeki şirketlerin devasa sermaye harcamalarını nakde dönüştürmeye başlayıp başlayamayacağına — bağlı olacak.