Çin'in Ticaret Fazlası, Yapay Zekâ Patlamasının Rekor İhracatı Beslemesiyle 1 Trilyon Doları Aştı

Çin'in ticaret fazlası, resmi gümrük verilerinin salı günü gösterdiğine göre, yapay zekâ altyapısı kurma yarışının ülkenin yüksek teknoloji ürünlerine talebi artırmasıyla yılın ilk on ayında 1 trilyon doları aştı. Kümülatif fazla 1,04 trilyon dolara ulaştı; ikinci yıl üst üste 1 trilyon doları aştı ve bu eşiğe 2025'ten bir ay önce ulaşıldı; bu da Çin'i geçen yılın 1,2 trilyon dolarlık rekor fazlasını geçme yoluna soktu.

Ekim rakamları tablonun her iki tarafında da güçlüydü. İhracat, ekim ayında bir yıl öncesine göre dolar bazında yüzde 35,2 artarak 412,3 milyar dolara ulaştı — eylüldeki yüzde 36,3'lük artıştan yalnızca biraz daha yavaş ve Reuters anketinde ekonomistlerin beklediği yüzde 33,5'lik artışın üzerinde. İthalat daha da hızlı büyüdü; yüzde 41,6 artarak 307,1 milyar dolara çıktı ve yüzde 32'lik tahminin çok üzerinde gerçekleşti. İthalat ihracatı geride bıraktığı için aylık fazla, eylüldeki 133,5 milyar dolardan 105,3 milyar dolara daraldı; bu, nisan ayından bu yana en küçük aylık fark ve ekonomistlerin beklediği yaklaşık 125,8 milyar doların altında, ancak kümülatif toplam yine de trilyon dolar eşiğini aştı.

Fazlanın motoru, yapay zekâ altyapısının dünya çapında kurulması. Çipler, veri merkezi sunucuları ve ağ ekipmanları ihracat artışına öncülük ediyor; rakamlar, Pekin'in, düşük tüketim ve uzayan emlak durgunluğuyla sendeleyen bir ekonomiyi desteklemek için artık yurt dışı talebe ne kadar bağımlı olduğunu gösteriyor. Gümrükler Genel İdaresi'ne göre, mal ticareti toplamı ilk on ayda yıllık yüzde 20 büyüdü; ocak-eylül dönemindeki yüzde 18,8'den hızlandı. Analistler, ihracatın dördüncü çeyrekte daha da hızlanmasını, ardından 2027 başından itibaren yavaşlamasını bekliyor.

Dengesizliğin ölçeği, Çin'in ticaret ortaklarıyla gerilimi artırmaya aday. ABD ile olan fazla, eylüldeki 34,01 milyar dolardan ekimde 32,71 milyar dolara hafifçe geriledi, ancak hâlâ çok büyük; Avrupa Birliği ile olan fazla ise ilk on ayda 310 milyar doların üzerine çıktı. Washington ve Brüksel için üst üste ikinci trilyon dolarlık yıl, gümrük vergisi şahinlerine hazır bir manşet sunuyor — üstelik bu, Pekin ile Washington'ın kırılgan bir ticaret ateşkesini istikrara kavuşturmaya çalıştığı bir dönemde geliyor.

Diplomasi verilerle paralel ilerliyor. Çin, 10 Kasım'da sona ermesi gereken Washington ile ticaret ateşkesini iki ay uzattığını açıkladı; Devlet Başkanları Şi Cinping ve Donald Trump'ın 18 ve 19 Kasım'da Shenzhen'deki APEC zirvesinde görüşmesi planlanıyor. Ateşkesin sürüp sürmeyeceği, kısmen taraflardan birinin fazlayı yönetilmesi gereken bir sorun mu yoksa kullanılacak bir silah mı olarak gördüğüne bağlı olacak.

Çin'in ihracat gücü ile iç zayıflığı arasındaki tezat şimdiden çevrimiçi ortamda konuşuluyor. Verilerin açıklanmasından birkaç saat sonra Reddit'in r/Economics başlığında fazla rakamlarını paylaşan bir gönderi yayımlandı (r/Economics); Hacker News'ta ise okuyucular, Pekin'in yeni yapay zekâ ihracat kontrollerini ve Çin'in iç yapay zekâ balonunun çoktan patladığını, yapay zekâ ve yarı iletken hisselerinin STAR50 endeksinin yüzde 40 düştüğünü savunan bir Reuters analizini tartışıyor (Hacker News). Asıl soru artık, bu kadar hızlı çalışan bir ihracat makinesinin arkasındaki ekonomiyi ne kadar daha geride bırakabileceği.