Putin Avrupa'yı Ukrayna Görüşmelerine Aldı, Ama Moskova'nın Kendi Yardımcıları Kapının Aralıklı Olduğunu Söylüyor

ABD elçisi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in perşembe günü Avrupa temsilcilerinin Ukrayna barış görüşmelerinin bir sonraki turuna katılmasına izin verdiğini söyledi; bu, Avrupa'yı dokuz aydır dışarıda bırakan diplomatik süreçte bir dönüm noktası olabilir. Putin'le Kremlin'de yaklaşık iki saat geçiren Steve Witkoff, diğer elçi Jared Kushner ile birlikte Rus devlet televizyonuna şunları söyledi: "Avrupalılar bir sonraki toplantıya katılacak; bunu çok önemli bir an olarak görüyoruz çünkü onlar bizim ortaklarımız ve katılmaları bizim için önemli." Kushner, Putin'in "denemeye istekli" olduğunu ekledi: "Bu anlaşmayı Avrupalılar masada olmadan sonuçlandıramayız." İki elçi daha sonra İrlanda'ya uçtu ve Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile görüştü; Zelenski, yeni görüşme turları ve Avrupa'nın katılımı ihtimalinden memnun olduğunu söyledi. Witkoff bir sonraki toplantının "programda" olduğunu söyledi; ancak tarih veya yer vermedi.

Moskova'nın aynı toplantıya ilişkin kendi açıklaması farklı bir hikâye anlattı. Görüşmelerden sonra açıklama yapan Kremlin yardımcısı Yuri Uşakov, Avrupalıların bir sonraki tura katılacağını doğrulamadı; bunun yerine Avrupalıların "barış mı yoksa savaşın devamı mı istediklerine karar vermeleri gerektiğini" söyledi. Rusya, Avrupalıların masaya oturması ihtimalini küçümsedi ve koşul olarak Avrupa'nın Ukrayna'ya askerî yardımı durdurmasını istedi. Kremlin görüşmeleri sırasında Kushner, Putin'e Washington'ın Avrupa tarafında "büyük bir değişiklik" tespit ettiğini ve görüşmeleri Avrupalıları da kapsayacak şekilde genişletmenin ilerlemeyi engellemeyeceğinden emin olduğunu söyledi. Washington'ın duyurusu ile Moskova'nın açıklaması arasındaki fark artık diplomasinin merkezindeki soru: Putin Avrupa'ya bir koltuk vermeyi mi kabul etti, yoksa yalnızca bunu görüşmeyi mi?

Elçiler bu haftadan somut bir sonuç da çıkardı. Rusya ile Ukrayna arasında Abu Dabi'de iki gün süren ABD arabuluculuğundaki görüşmeler çarşamba günü, Kushner'ın çatışmanın "en büyük insani esir salıvermesi" olarak tanımladığı geniş çaplı bir esir değişimi konusunda prensip anlaşmasıyla sona erdi. Zelenski perşembe günü Dublin'deki Casement Hava Üssü'nde gazetecilere bunun savaşın şimdiye kadarki en büyük değişimi olacağını söyledi: "En büyüğü olacak, Steve ve Jared bana söyledi, savaşın en büyük esir değişimi." Daha önce müzakerecilerin her taraftan 1.000 esir, belki 1.200 ila 1.500 esir değişimini görüştüğünü söylemişti; ancak Uşakov değişimin parametrelerinin hâlâ kararlaştırıldığını söyledi. Kushner, Washington'ın "potansiyel olarak binlerce insanı aileleriyle yeniden bir araya getirebilecek" bir değişim üzerinde çalıştığını söyledi.

Diplomasi, onun için durmayan çatışmaların ortasında ilerliyor. Rusya ordusu, aralarında Kiev'in de bulunduğu Ukrayna genelindeki askerî fabrikalara gece boyunca büyük bir saldırı düzenlediğini söyledi; Kiev belediye başkanı bir Rus insansız hava aracının bir apartmana çarptığını belirtti. Ukrayna, Moskova'ya yönelik büyük bir insansız hava aracı saldırısıyla karşılık vererek büyük havalimanlarında uçuşların durmasına yol açtı. Zelenski ayrıca Kiev'in sahada kullandığı ABD yapımı uydu iletişimini etkileyen yeni kısıtlamalar olduğunu söyledi ve ABD'nin Rusya ile yeni bir Avrupa güvenlik düzeni görüşme yaklaşımını "biraz tuhaf" bulduğunu belirtti. r/ukraine üzerinde, savaşın ortasında Starlink ve Starshield erişiminin neden hâlâ sınırlandırıldığına dair bir başlık yüzlerce olumlu oy aldı; bu, Ukraynalıların savunmalarının dayandığı sistemleri ne kadar yakından izlediğinin bir işareti.

Avrupa adına kimin konuşacağı henüz kararlaştırılmadı ve Avrupalılar kendi aralarında da anlaşamıyor. AB dış politika şefi Kaja Kallas, anlaşmalar gereği koltuğun Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile kendisine ait olduğunu söyledi; Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan E3 grubunu ve beşli bir grubu işaret etti; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise formatın "daha sonra belirleneceğini" söyledi. AB liderlerinin cuma günü diplomatik süreç için özel bir temsilci atanması ihtimalini görüşmesi bekleniyor. Putin bu arada Ukrayna'da savaşan yabancı askerlerin "meşru hedef" olduğunu belirterek Ukrayna'daki yabancı asker varlığının Rusya'nın ulusal güvenliğine tehdit oluşturduğunu söyledi. Toprak sorunu, hiçbir tarafın geri adım atmadığı engel olmaya devam ediyor: Moskova, Ukrayna'nın doğudaki Donbas'ın hâlâ elinde tuttuğu kısımlarını vermesini isterken Kiev çatışmanın mevcut temas hattında dondurulmasını istiyor; Rusya'nın baş müzakerecisi Vladimir Medinsky ise toprak değişimi "olasılığı olmadığını" ilan etti.

Bundan sonrası, Avrupa'nın koltuğunun gerçek mi yoksa söylemsel mi olduğunu gösterecek. Uşakov, Moskova'nın Çin'de, Shenzhen'deki APEC zirvesinde yapılacak Putin-Trump görüşmesinden önce Witkoff ve Kushner ile yeniden görüşeceğini söyledi; bir sonraki görüşme turunun tarihi ve yeri izlenecek ilk işaret. Elçilerin mekik diplomasisi — öğleden sonra Moskova, akşam Dublin — dokuz aylık üçlü görüşmelerin neredeyse hiçbir şey üretmediği bir süreci en azından ilerletmeyi başardı; esir değişimi Zelenski'nin tarif ettiği ölçekte gerçekleşirse binlerce aile için gerçek olacak. Savaşın kendisi için test, Abu Dabi'dekiyle aynı: daha geniş bir masa, dar bir masanın yapamadığını yapıp toprak, ateşkes ve ardından gelmesi gereken güvenlik düzeni konusundaki uçurumu kapatabilecek mi?