SpaceX, Yörüngeden Dönen Bir Starship'i İlk Kez Yakaladı — Ancak İtici Kayboldu

SpaceX'in Starship'i cumartesi günü Dünya'ya muzaffer bir dönüş yaptı; 22 saat önce yolculuğunun başladığı Teksas fırlatma kulesindeki dev mekanik kollar tarafından havada yakalandı. Bu, uzaydan geri dönen bir Starship'in ilk kez yakalanmasıydı — Elon Musk ve ekibinin umduğu görkemli final — ancak birinci aşama iticisi cuma günkü fırlatmadan kısa süre sonra patlayınca şirket, hedeflediği çifte yakalamayı gerçekleştiremedi. Bilim kurgu filmlerini andıran dramatik yakalama, iticinin dağınık başarısızlığını unutturmaya yardımcı oldu ve SpaceX yetkilileri bunun şimdiye kadar yapılmış en büyük ve en güçlü roketin tam yeniden kullanılabilirliğini gösterdiğini söyledi.

Dünyanın en büyük roketi — 124 metre boyundaki dev — cuma günü öğleden sonra geç saatlerde ABD–Meksika sınırına yakın SpaceX'in Starbase tesisinden fırlatıldı; 2023'ten bu yana tam ölçekli bir Starship'in 15'inci uçuşu ve yörüngeye yalnızca ikinci yolculuğuydu. Plan, programın tarihindeki en iddialı plandı: Super Heavy iticisini fırlatmadan yaklaşık altı buçuk dakika sonra yakalamak, Starship'i 22 saatten uzun süre alçak Dünya yörüngesine göndermek ve ardından uzay aracının kendisi fırlatma rampasına dönerken onu yakalamak. Yörüngeye ulaştıktan kısa süre sonra Starship, şirketin en gelişmiş 26 Starlink uydusunu bıraktı, ardından yaklaşık 275 kilometre yükseklikte bir seyre oturdu ve Starlink üzerinden kendi ve Dünya'nın canlı görüntülerini aktararak gezegenin çevresinde 14 tur tamamladı.

Planın ilk yarısı dakikalar içinde ters gitti. İticinin motorları geri dönüş yolunda çok erken durdu, yönlendirme sistemi doğru konumda olmadığını algıladı ve yakalama girişimi iptal edildi. Super Heavy Booster 22, Meksika Körfezi'ne bir inişe yönlendirildi ve orada patladı. Bu, Ay ve Mars seferleri için tasarlanan üretim modeli olan yükseltilmiş Version 3 iticisini geri kazanmaya yönelik ilk girişimdi; SpaceX daha önce eski tasarımla üç itici yakalaması yapmıştı. Enkaz, uzay aracı tepede uzun yörüngesini sürdürürken körfezde şamandıralarla çevrili olarak kaldı.

Cumartesi günü Starship evine döndü. Uzay aracı, Pasifik üzerinde doğuya doğru uçarken atmosferdeki dalışına başlamak için motorlarından birini ateşledi, kırmızıya dönerek yeniden girdi, Meksika'nın Baja Yarımadası'nın ve ardından Meksika ile Teksas'ın üzerinden uçtu ve Starbase üzerindeki gri bulutları yarıp geçti. Kendini dik konuma getirdi, motorlarını ateşledi ve fırlatma kulesine yavaşça alçaldı; burada Mechazilla lakaplı iki mekanik kol kapanarak onu kavradı. Aerodinamik kanatları geriye katlanmış hâlde, 52 metrelik uzay aracının tepesine yakın iki küçük bağlantı parçası kollara takıldı ve araç yerden birkaç yüz fit yüksekte asılı kaldı. 'Ship 42 harika görünüyor!' diye yazdı Bay Musk, kuleden çekilen fotoğrafları paylaşarak.

Yakalama önemli çünkü SpaceX'in Starship'i tam ve hızlı bir şekilde yeniden kullanılabilir hâle getirmek için ihtiyaç duyduğu adım. Şirket, Starlink internet takımyıldızı için potansiyel olarak binlerce uydu fırlatmak istiyor ve Starship, bu işin yanı sıra insanları Ay'a geri götürmek ve sonunda Mars'a yerleşmek için de iş gücü olarak tasarlandı. Şimdiye kadar hiçbir yörünge fırlatma sistemi bütün hâlinde geri kazanılmadı; SpaceX henüz tek bir görevin iki aşamasını da geri getirmeyi başaramadı — bu, tüm bir yörünge sisteminin ilk kez geri dönüşü olurdu. Şirket, önümüzdeki birkaç ay içinde Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden, birkaç yıl içinde de Louisiana'dan Starship fırlatmaya başlamayı bekliyor.

Çevrimiçi ortamda mühendislik camiası kutlamanın ötesine bakıyordu bile. Yakalamanın yaklaşık 1.000 puan ve 660'tan fazla yorum topladığı Hacker News sitesinde en çok okunan tepki, Starship'i 'özünde, doğru yapılmış Uzay Mekiği' olarak niteledi — katı yakıtlı iticiler olmadan tam yeniden kullanılabilir — ve bir sonraki adımın çifte yakalama ve aynı gemileri yeniden uçurmak olduğunu, bunun da yörüngeye yük göndermeyi önemli ölçüde ucuzlatacağını söyledi. Bundan sonrası, çifte yakalamaya yönelik ikinci bir girişim. İtici arızası araştırılacak — mühendisler motorların neden erken durduğunu bilmek isteyecek — ancak geminin 14 yörünge ve uzayda bir gün geçirdikten sonra geri dönüşü, programın ilk Starship uçuşlarından üç yıl önce beri peşinde olduğu dönüm noktası. Tekrar tekrar uçmak üzere tasarlanmış bir araç için, Dünya'nın çevresini dolaşmış bir uzay aracının kendisini fırlatan kule tarafından gökyüzünden nazikçe koparılması, kavramın görünür hâle gelmiş kanıtı. Soru artık SpaceX'in bunu tek uçuşta iki kez ne kadar hızlı yapabileceği.